Cổ phiếu ESOP là gì? Đặc điểm cổ phiếu ESOP nhà đầu tư cần biết

Chính sách phát hành ESOP luôn nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ các nhà đầu tư. Bên cạnh lợi ích thiết thực đã được chứng minh, liệu rủi ro khi phát hành ESOP là gì? Cùng đọc qua bài viết bên dưới để trả lời câu hỏi quan trọng này.


Cổ phiếu ESOP là gì?

Cổ phiếu ESOP là loại cổ phiếu được phát hành trong doanh nghiệp lớn theo kế hoạch lựa chọn cho nhân viên, cán bộ, người lao động trong công ty.

ESOP là từ viết tắt của Employee Stock Ownership Plan, luôn kèm theo giá ưu đãi và chính sách đặc biệt. Mỗi doanh nghiệp sẽ có quy định riêng để xét nhân viên đủ tiêu chuẩn hưởng loại cổ phiếu này.

ESOP là chính sách chi trả cổ phiếu thưởng cho nhân viên

Tìm hiểu cổ phiếu là gì? Lợi ích khi đầu tư vào cổ phiếu và làm sao để lựa chọn đầu tư. Tìm hiểu thông tin qua bài viết chi tiết của Anfin.

Một vài ví dụ điển hình về cổ phiếu ESOP trong các doanh nghiệp lớn

Techcombank (TCB) phát hành 6 triệu cổ phiếu ESOP, chiếm 0.1714% trong tổng số cổ phiếu đang lưu hành. Giá phát hành là 10.000đ/ cổ phiếu và có quy định hạn chế chuyển nhượng trong một năm.

Năm 2021, Công ty FPT (FPT) phát hành ESOP cho nhân viên cấp bậc 5 trở lên với giá bán 10.000đ/cổ phiếu, so với giá thị trường là 95.000đ/cổ phiếu. FPT chuyển toàn bộ 82.376 cổ phiếu quỹ từ năm 2013 bằng giá vốn công ty.

Các công ty lớn khác như Công ty Cổ phần Thế Giới Di Động (MWG), Công ty Cổ phần chứng khoán SSI,... đều có chính sách phát hành cổ phiếu ESOP có giá ưu đãi dành cho người lao động cống hiến.

Đặc điểm của cổ phiếu ESOP bạn không nên bỏ qua

Cổ phiếu ESOP là một trong những chế độ phúc lợi dành cho nhân viên của các doanh nghiệp lớn, vì có nhiều đặc điểm nổi bật sau:

Đảm bảo giá trị bền vững, ngay cả khi doanh nghiệp phá sản, cổ đông sở hữu ESOP có quyền yêu cầu các tài sản còn lại của doanh nghiệp.

Cổ đông được quyền yêu cầu thu nhập sau thuế, trong đó có phần cổ tức chi trả mỗi năm và lợi nhuận giữ lại phục vụ tái đầu tư trong doanh nghiệp.

Mọi quyền lợi của cổ phiếu thưởng giống cổ phiếu phổ thông như tham gia biểu quyết, tham dự đại hội cổ đông và chuyển nhượng cổ phiếu. Ngoài ra, các cổ đông đặc biệt này còn có quyền mua trước cổ phiếu phát hành mới nhằm kiểm soát tỷ lệ chủ sở hữu.

ESOP có nhiều đặc điểm nổi trội

Điều kiện doanh nghiệp phát hành cổ phiếu ESOP

Căn cứ vào Điều 64 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, quy định về việc phát hành ESOP, doanh nghiệp phải đạt các tiêu chuẩn sau:

  • Kế hoạch phát hành cổ phiếu phải được Đại hội cổ đông thông qua.
  • Tổng số cổ phiếu ESOP phát hành trong một năm tối đa là 5% tổng số cổ phiếu đang lưu hành ngoài thị trường.
  • Doanh nghiệp đạt mức tiêu chuẩn về vốn như lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, quỹ đầu tư phát triển, thặng dư vốn chủ sở hữu,.... Các thông tin này được kiểm toán độc lập minh bạch và đầy đủ.
  • Doanh nghiệp công bố tiêu chí rõ ràng về tiêu chuẩn nhân viên được xét duyệt nhận ESOP bao gồm: giá bán, quy định chuyển nhượng, thời gian phân phối,...
  • Trường hợp công ty đại chúng là công ty mẹ phát hành cổ phiếu ESOP thì nguồn vốn thực hiện được căn cứ trên báo cáo tài chính của công ty mẹ. Riêng từ nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, nguồn vốn thực hiện không được vượt quá mức lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
  • Trường hợp nguồn vốn thực thấp hơn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất và cao hơn mức lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính của công ty mẹ, công ty chỉ được sử dụng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sau khi đã điều chuyển lợi nhuận từ các công ty con/ chi nhánh về công ty mẹ.

Doanh nghiệp cần tuân thủ quy định phát hành ESOP

Lợi ích phát hành cổ phiếu ESOP

Với những đặc điểm trên, mục đích phát hành ESOP trong doanh nghiệp cho thấy nhiều điểm tích cực. Chỉ có đối tượng nhân viên làm lâu năm và có nhiều cống hiến mới được xem xét nhận bởi chỉ cần được phê duyệt là giá trị tài sản của các cổ đông này tăng nhanh chóng, có khi lên gấp 10-20 lần so với giá vốn.

Đối với nhân viên

Người lao động được sở hữu một phần tài sản trong doanh nghiệp. Họ ý thức được rằng những điều cá nhân cống hiến sẽ được công ty ghi nhận. Từ đó, nhân viên hưởng ESOP sẽ trung thành hơn, có tinh thần trách nhiệm cao hơn và cam kết đi lâu dài cùng doanh nghiệp.

Cổ phiếu này có giá trị hơn các khoản thưởng tiền mặt hay hiện vật vì bản thân các cổ phiếu này tăng trưởng theo thời gian, đồng nghĩa tài sản của người lao động sẽ gia tăng. Cổ đông được quyền hưởng mọi quyền lợi như chia cổ tức, chia lợi nhuận và ưu đãi khác.

ESOP có nhiều lợi ích cho doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp

Chính sách này giúp gắn kết người lao động và doanh nghiệp như là một cách giữ chân người tài bên cạnh chế độ lương thưởng.

Việc phát hành cổ phiếu ESOP còn giúp doanh nghiệp gia tăng nguồn vốn điều lệ, tạo ra dòng tiền phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp sẽ sử dụng lợi nhuận giữ lại để chi trả cho cổ phần ESOP mà không ảnh hưởng đến tiền mặt.

Rủi ro phát hành cổ phiếu ESOP

Như vậy, bạn đọc đã nắm rõ các lợi ích khi phát hành ESOP là gì. Bên cạnh những lợi ích có thể thấy được, doanh nghiệp và cổ đông cũng cần lưu ý những rủi ro tiềm tàng có thể xảy ra khi phát hành.

Gây loãng cổ phiếu

Tại Việt Nam còn nhiều doanh nghiệp lạm dụng chính sách phát hành cổ phiếu thưởng để gia tăng nguồn vốn. Như đã đề cập, nguồn lực tài chính để phát hành ESOP được rút ra từ tài sản công ty, và không chiếm quá 5% tổng cổ phiếu lưu hành. Hay nói cách khác, đây là khoản tiền từ những cổ đông khác để chia lại cho nhân viên trong doanh nghiệp.

Nếu việc này thực hiện với tần suất cao, tổng số lượng cổ phiếu sẽ tăng nhanh hơn mức tăng trưởng thực của công ty. Điều này sẽ pha loãng cổ phiếu, giảm thu nhập và tạo ra tâm lý dè chừng cho nhà đầu tư bên ngoài.

Rủi ro quản trị

Trong nhiều trường hợp, để lấy lại lợi nhuận trong thời gian ngắn sau khi phát hành ESOP, nhiều doanh nghiệp đã quyết định cắt giảm chi phí quảng cáo, tiếp thị, R&D,... ảnh hưởng đến chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Ngoài ra, việc thiếu chính sách minh bạch rõ ràng còn là nguy cơ gây ra xung đột lợi ích cá nhân, trục lợi chính sách để gia tăng tỷ lệ chiếm hữu không lành mạnh. Đây chính là ngòi nổ mâu thuẫn trong ban lãnh đạo công ty, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh doanh và vận hành của doanh nghiệp.

Có nên đầu tư vào cổ phiếu ESOP không?

Phát hành cổ phiếu ESOP là chính sách giúp doanh nghiệp giữ chân nhân viên giỏi và gia tăng nguồn vốn. Do đó, ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn hình thức này để phát triển công ty.

Toàn bộ quy trình phát hành và chia cổ phiếu ESOP phải tuân theo quy định Pháp luật và được Đại hội cổ đông thông qua. Việc sở hữu cổ phiếu thưởng được xem là niềm tự hào của nhân viên, ghi nhận những đóng góp trong quá trình xây dựng và phát triển.

ESOP chỉ được phép giao dịch, chuyển nhượng nội bộ chứ không được phát hành ra ngoài thị trường. Việc các nhà đầu tư cần làm là nghiên cứu các chính sách chi trả thưởng công khai, hợp lý, tránh trường hợp thao túng và mâu thuẫn lợi ích.

Lời kết

Qua bài viết trên, Anfin đã mang đến thông tin hữu ích để bạn hiểu ESOP là gì và những lưu ý khi phát hành cổ phiếu. Hơn hết, doanh nghiệp cần có chính sách và kế hoạch rõ ràng để gia tăng lợi ích, hạn chế rủi ro tranh chấp về mặt pháp lý. Cùng theo dõi nhiều thông tin thú vị từ Anfin nhé.