Có thể bạn chưa biết: 10 sự thật khó-mà-tin về thị trường chứng khoán thế giới

Ngoài người mua, người bán, các sản phẩm chứng khoán và những con số, thị trường chứng khoán (TTCK) còn có những sự thật rất thú vị mà nhiều người chưa biết. 

Dưới đây là 10 thông tin đặc biệt về thị trường chứng khoán sẽ khiến bạn ngạc nhiên. Một số điều có thể giúp bạn đầu tư chứng khoán tốt hơn, một số điều khác sẽ giúp bạn có những câu chuyện có 1-0-2 để chia sẻ với bạn bè.

1. Thị trường chứng khoán đã có từ lâu đời

Những người mới bắt đầu đầu tư thường nghĩ TTCK là một khái niệm rất hiện đại. Hầu hết mọi người đều cho rằng nó chỉ mới tồn tại khoảng 100 năm. Nhưng thực tế, TTCK đã có từ rất lâu. TTCK đầu tiên, thị trường được điều tiết, nơi mọi người có thể mua và bán các khoản đầu tư, đã tồn tại từ thế kỷ 11. Khi đó, ở Pháp, Courratiers de Change (những người trao đổi tiền) đã giao dịch các khoản nợ nông nghiệp với nhau trên thị trường. Đến thế kỷ 13, một thị trường giao dịch nợ phức tạp hơn đã hình thành ở Bỉ. 

Đến năm 1602, công ty Đông Ấn Hà Lan chính thức trở thành công ty giao dịch công khai đầu tiên trên thế giới, khi phát hành cổ phiếu của công ty qua Sở giao dịch chứng khoán Amsterdam. 

Tại Mỹ, Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) là sàn giao dịch lâu đời nhất, được thành lập vào năm 1792 tại một phần của thành phố New York, sau này là Phố Wall.

Bạn muốn tìm hiểu thêm về Lịch sử thị trường chứng khoán? Hãy xem ngay bài viết về lịch sử TTCK tại đây.

2. Cổ phiếu được giao dịch với giá hơn 400.000USD (~9,1 tỷ đồng)

Bạn có tin rằng có một cổ phiếu được giao dịch với giá hơn 400.000 USD? Đó là cổ phiếu từ Công ty Berkshire Hathaway của nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett (NYSE: BRK.A) (NYSE: BRK.B), được giao dịch ở mức 418.101 USD cho một cổ phiếu Hạng A, vào ngày 24/09/2021. Cổ phiếu của Berkshire là cổ phiếu có đẳng cấp riêng và luôn được nhiều nhà đầu tư chú ý. Năm 1992, nó đã có giá 10.000 USD. Đến năm 2006, cổ phiếu tăng gấp 10 lần đạt mức 100.000 USD. Năm 2014, cổ phiếu đạt mức hơn 200.000 USD, và đạt đến con số 300.000 vào năm 2018.

Ngoài ra, Berkshire cũng có nhiều cổ phiếu Hạng B với giá “dễ chịu” hơn dành cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ, được giao dịch ở mức khoảng 210 USD/ cổ phiếu. Do có sự khác biệt lớn về giá, cổ phiếu hạng A đi kèm với rất nhiều quyền lợi cổ đông so với cổ phiếu hạng B. Khác biệt lớn nhất là cổ phiếu hạng B có quyền bầu cử thấp hơn nhiều so với việc sở hữu cổ phiếu hạng A thông thường. Ngoài ra, cổ phiếu hạng B có thể bị chia nhỏ nếu hội đồng cổ đông thấy hợp lý, còn cổ phiếu hạng A thì không.

3. Có đến 55% người Mỹ sở hữu cổ phiếu

Hầu hết người Mỹ đều rất quan tâm đến thị trường chứng khoán và có cổ phần trong các công ty. Theo một cuộc khảo sát do Gallup, công ty tư vấn và phân tích của Mỹ thực hiện vào tháng 04/2020, có 55% người dân Mỹ đầu tư chứng khoán. Gallup đã từng thực hiện nhiều đợt khảo sát để thống kê con số này, từ năm 1998 đến nay, tỷ lệ người Mỹ sở hữu cổ phiếu nằm trong khoảng từ 52% đến 67%.

Ở nước ta, đầu tư chứng khoán đã ngày càng trở nên phổ biến hơn. Trong 6 tháng đầu năm 2021, tổng số lượng tài khoản nhà đầu tư trong nước mở mới đã tăng 58% so với cả năm 2020. Nhưng trên thực tế, số lượng nhà đầu tư trên TTCK Việt Nam chỉ mới đạt 3% dân số. Trong đề án phát triển TTCK ban hành đầu năm 2019, Thủ tướng đặt mục tiêu số lượng nhà đầu tư trên TTCK Việt Nam sẽ đạt 5% năm 2025.

4. TTCK có xu hướng phục hồi khá nhanh

Nhiều nhà đầu tư thường cảm thấy lo lắng vào những thời điểm thị trường chứng khoán điều chỉnh hay đi xuống. Nhưng TTCK thường xuyên biến động, nên chúng ta không thể hy vọng những thời điểm đó đừng xảy ra. Các thành viên tại Capital Group, công ty dịch vụ tài chính của Mỹ, đã nghiên cứu hiệu suất TTCK từ năm 1950-2019 và nhận thấy, các đợt giảm giá từ 10% trở lên (thường được gọi là "điều chỉnh") xảy ra khoảng 1 lần/ năm và kéo dài trung bình khoảng 112 ngày (khoảng 3,5 tháng). Mức giảm từ 15% trở lên xảy ra khoảng 4 năm/ lần và kéo dài trung bình khoảng 262 ngày (khoảng 8,5 tháng). Trong khi mức giảm từ 20% trở lên xảy ra khoảng 6 năm/ lần và kéo dài trung bình là 401 ngày (khoảng 1 năm 1 tháng). 

Đây chỉ là những mức trung bình và có thể có những trường hợp bất ngờ xảy ra, nhưng nhìn chung TTCK có xu hướng phục hồi từ hầu hết các đợt giảm mạnh khá nhanh chóng. Và thị trường giảm cũng có thể là cơ hội tuyệt vời cho các nhà đầu tư dài hạn mua vào và nắm giữ cổ phiếu.

Xem thêm bài viết Hướng dẫn chứng khoán cho người mới bắt đầu tại đây. Tất cả các thông tin, khái niệm cơ bản về chứng khoán sẽ được Anfin giải đáp qua bài viết.

5. Ngay cả cướp biển cũng có thị trường chứng khoán

TTCK là nơi để các công ty phát hành cổ phiếu nhằm mục đích huy động vốn đầu tư và trái phiếu cho các nghĩa vụ nợ, là một khái niệm khá phổ biến ai cũng đã biết. Nhưng bạn có biết ngay cả cướp biển cũng đã có thị trường riêng? 

Năm 2011, tờ Wall Street Journal đưa tin: "Sàn giao dịch chứng khoán cướp biển đầu tiên trên thế giới được thành lập vào năm 2009 ở Harvard Dheere, cách Mogadishu, Somalia khoảng 250 dặm về phía đông bắc. Mở cửa 24 giờ một ngày, sàn giao dịch cho phép các nhà đầu tư kiếm lợi từ tiền chuộc thu được trên vùng biển, có thể đạt tới 10 triệu USD cho các cuộc tấn công thành công nhắm vào các tàu thương mại của phương Tây".

6. Có hơn 60 sàn giao dịch chứng khoán trên thế giới

Trên thế giới, khi nói về các sàn giao dịch chứng khoán lớn, mọi người thường nghĩ đến hai sàn giao dịch lớn nhất thế giới là Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) và NASDAQ. Ở Việt Nam, mọi người sẽ nghĩ ngay đến HOSE, HNX và UPCOM. Thực tế thì trên thế giới có đến hơn 60 sở giao dịch chứng khoán.

Sau “hai gã khổng lồ” của Mỹ, có 3 sàn giao dịch chứng khoán lớn của châu Á lọt vào top 5. Đó là Japan Exchange Group (JPX), Shanghai Stock Exchange (SSE) và Hong Kong Stock Exchange. Sàn giao dịch chứng khoán nhỏ nhất trên thế giới là Sở giao dịch chứng khoán Seychelles. Sàn giao dịch này chỉ có 4 cổ phiếu và tổng vốn hóa thị trường khoảng 100 triệu USD.

7. Nguồn gốc của hình tượng bò và gấu

Bò và gấu là hai con vật tiêu biểu, mang tính toàn cầu tượng trưng cho hai xu hướng tăng và giảm trên thị trường chứng khoán. Thị trường bò (bull market) hay còn được gọi là thị trường giá lên, là thuật ngữ dùng để chỉ xu hướng đi lên kéo dài của thị trường. Ngược lại, thị trường gấu (bear market) hay thị trường giá xuống, chỉ xu hướng đi xuống của thị trường. Nhưng bạn có biết tại sao bò và gấu lại được lựa chọn để minh họa cho xu hướng thị trường không?

Sở dĩ bò và gấu được chọn làm biểu tượng đặc trưng của TTCK bởi cách tấn công của chúng có sự đối lập rõ nét. Trong khi bò tấn công bằng cách hất đối thủ lên trên, biểu trưng cho thị trường đi lên, thì gấu tấn công theo hướng từ trên xuống, mang ý nghĩa thị trường đi xuống. 

Không ai thực sự biết rõ nguồn gốc ra đời của hai thuật ngữ này. Nhưng câu chuyện hợp lý nhất liên quan đến hình tượng bò và gấu, là từ những cuộc chiến giữa hai loài vật này ở California. Người dân từng tổ chức cho gấu và bò đấu với nhau ở thị trấn thuộc California. Trong sự kiện này, họ tổ chức nhiều hoạt động khác nhau như cưỡi ngựa. Và hoạt động quan trọng cuối cùng là “trận tỉ thí” giữa một con gấu xám và một con bò tót Tây Ban Nha. Trong cuộc chiến, gấu thường ở thế phòng thủ, trong khi bò thường ở thế chủ động tấn công. Những cuộc chiến này có thể liên quan đến nguồn gốc của thuật ngữ gấu và bò trên TTCK.

8. Cuốn sách đầu tư đầu tiên ra đời từ năm 1688

Nếu tuổi đời của thị trường chứng khoán đã làm bạn ngạc nhiên, thì bạn có thể còn ngạc nhiên hơn khi nghe đến tuổi đời của cuốn sách đầu tư đầu tiên!

Cuốn sách đầu tiên về đầu tư là “Confusion of Confusions” của Joseph De La Vega. Đây là một cuốn sách tiếng Tây Ban Nha về đầu cơ và đầu tư, đã có tuổi đời 333 năm.

Cuốn sách này nổi tiếng với 4 nguyên tắc đầu tư sau:

  1. Đừng bao giờ khuyên ai mua hoặc bán cổ phiếu, và cũng không nên nghe lời khuyên từ người khác để chọn cổ phiếu.
  2. Chấp nhận lợi nhuận và cả sự thua lỗ. Khi đầu cơ, bạn sẽ mất một số tiền, và bạn cần phải chuẩn bị trước về mức sẵn sàng để mất.
  3. Lợi nhuận trên TTCK rất khó đoán, đôi khi sẽ rất cao, nhưng cũng có lúc không được như ý muốn.
  4. Muốn làm giàu, bạn phải có tiền và sự kiên nhẫn.

Thật đáng ngạc nhiên khi một quyển sách đã hơn 330 tuổi vẫn có những quan điểm rất phù hợp với TTCK hiện nay.

9. Một người đàn ông đã sử dụng TTCK để tìm hiểu về bom hydro của Mỹ

Bom Hydro thì có liên quan gì đến thị trường chứng khoán

Vào những năm 1950, Mỹ đã nghiên cứu về bom Hydro (hay bom nhiệt hạch). Các nhà vật lý bị cấm tiết lộ việc họ đã sử dụng loại nhiên liệu nào để chế tạo, nhưng có rất nhiều người tò mò về nó.

Armen Alchian, một giáo sư kinh tế, đã phát hiện ra họ sử dụng Lithium làm nhiên liệu. Ông phát hiện được điều này là nhờ vào việc theo dõi giá cổ phiếu của tập đoàn sản xuất Lithium. Trong các đợt thử nghiệm bom Hydro, giá cổ phiếu của Lithium Corp đã tăng đáng kể. Công ty này đã đạt mức lợi nhuận 461% trong năm đầu tiên bom hydro được thử nghiệm. 

Armen Alchian đã cố gắng công bố những phát hiện của mình, nhưng ông đã bị Chính phủ ngăn lại vì an ninh quốc gia. Mãi sau này ông mới có thể tiết lộ về nó.

10. Chẳng có bí mật nào để đầu tư thành công

Sự thật đáng ngạc nhiên cuối cùng về thị trường chứng khoán là, bạn thường nghĩ để đầu tư chứng khoán thành công là một công việc rất phức tạp, có vẻ xa vời và những ai đầu tư thành công thì phải có “bí kíp”. Nhưng thực tế không phải vậy, không có bí mật nào đặc biệt cả. Để đầu tư hiệu quả, bạn cần tìm hiểu, trang bị các kiến thức, kỹ năng đầu tư để tự tin ra quyết định. Bạn cũng có thể học hỏi thêm từ việc đọc sách, và tìm xem những lời khuyên, những chia sẻ về đầu tư từ những nhà đầu tư vĩ đại, như Warren Buffett. Càng tìm hiểu và nghiên cứu nhiều, bạn sẽ càng tự tin đưa ra những quyết định đầu tư hiệu quả và sáng suốt hơn.   

Để có trải nghiệm đầu tư cổ phiếu dễ dàng và thuận tiện nhất, tải ngay app Anfin - Đầu tư chứng khoán trên App Store tại đây hoặc trên Google Play tại đây.